De Koekoekstraote, van melkstraote naor woonstraote
Deur Wim Regelink van 't Schoolmeister
Zondagmargen 20 oktober 2019 kwam ik in de Koekoekstraote een grote melkwagen van Friesland-Campina tegen. Hé had de melk van de enig over gebleven melkende boer an de straote op ehaald, Gerard van Til. Hier over naodenkend schrok ik. Wat is t'r völle veranderd in zon korte tied. In mien jonge jaoren (vieftiger jaoren) waarn d'r in ieder huus an de straote melkbeeste. Ik denke dat Gerard op die margen mear melk af elevert hef dan alle boeren in mien jonge jaoren met mekare!
Op Koekoekstraote 1 en 3 wonen de smid Jan Besseling met zijn huusholling. Hé besloeg peerde en bekappen beeste en hé dee meer wark veur de boeren. Ze hadden ok een winkel met van alle huusholdelijk grei mor ok spiekers en krammen. Alle andere huze leveren melk.
Per huus was de levering wel verschillend. Dat kump umdat t'r ok boeren bie waarn die neus de boerderieje ok nog ander wark hadden. De melk werd vrogger op ehaald met peerd en wagen. Mien zuster Hennie wis zich nog te herinneren dat van Rossum dat ok edaon had. Hé wonen waor noe Freddy Terink met zijn Hanzestad Campers zit en nog eerder waarn daor de Besselink's smid. In 't boek van Jan Lamers (blz. 108) steet een tabel van de aanbesteding van de melkrit in de Koekoekstraote. N(adus) van Til nam de rit an veur 2,82 gulden per rit. Dit is rond 1900 ewes. 't Aantal beeste in de straote was in de tied van de anbesteding 67. Van Til en van Rossem en ok anderen gebrukten peerd en wagen. Maor langzaam werd 't peerd vervangen deur de trekker en soms ok deur een vrachwagen van de melkfabriek die ok bemand werd deur volk van de fabriek. Op blz. 108 en verder in het boek 1200 jaor Wichem steet uutvoerig beschreven hoe 't bie de fabriek in Vodden werken.
In die tied, tot ongeveer 1950, was de Koekoekstraote ‘n zandweg, verhard met puun en hoogòvenslakken. Dat menen Joop de Greeff ok, die een betje older is as ik. Hé had 't over een griesachtige weg. Hier veur was 't bie nat waer een grondeloze modderweg veural van af de Vaornhorst. Joop menen ok dat t'r een soort fietspad langes liep. Mien vader vertellen dat de weg soms zo slech was dat de Warnsveldse huusarts Engelbrecht d'r niet meer in wol rieën met zin koets. Hé was nogal deftig ewest. En dat zol de reden waen ewes dat ok Vordense huusartsen patiënten hadden in de straote.
Zo geleidelijk an begonnen boeren met melken te stoppen. In mien beleving was de olde Drikus Borgman (Koekoekstraote 11) d’n eersten. In meert '63 overleed z'n vrouw Mina en hé was zeek. De buurte en familie hef nog een tiedje deur emolken, mor toen hé nao zien genezing naor een bejaordenhuus ging is 't bedriefke estopt. Daornao volgen er meer veural toen 't tankmelken kwam ging 't snel. D'r mos een tanklokaal ebouwd wodden wat vake niet rendabel was. De eerste boxenstallen werden ebouwd waor deur 't aantal beeste nogal toenam.
Toen in de jaoren 60 de ruilverkaveling ok voltooid wodden, ontston d'r een geweldige drang naor uutbreiding bie de overblievers. Deur dat de huuspercelen waarn vergroot wodden ok 't gebruuk van de grond efficiënter. Tut ongeveer 1995 wodden de stallen vergroot en nam de melkstroom toe. Maor ok wodden d'r ezoch naor meer uutbreiding, d’r wodden grond an ekoch buuten de straote en er wodden ok weer wat eruild. Mor deur 't oprukken van de gemeente Zutphen en Natuurmonumenten in Hackfort wodden de grond in Vierakker betuun. Toen is de uuttocht van melkende boeren in de Koekoekstraotee begonnen. De Ten Have's waarn de eersten. Zé gingen nao Canada, toen waarn wie an de beurte. Wie gingen met de boerderieje nao Ost-Friesland. De Greeff stoppen, Kornegoor stoppen maor geet wieter op de Scheurweie in Wichem. Toen ok Gerrit en Nanda Rossel d'r uut scheien, was van Til nog de enige melkveeholder in de straote.
Lek 't in de jaoren '90 nog dat Vierakker( Koekoekstraote) vol zat met boeren en dat t'r eigenlijk wat uut mossen. Maor noe bunt t,r zovölle vertrokken dat t'r grond over is die verkoch wudt an boeren uut Vierakker die an schaalvergroting doot met de strontproblemen als zwaard van Damocles boven hun heuft!
De grond vindt zin bestemming wel, maor wat met de huze? Ok zie vind wel weer een invulling alleen niet meer as boerderieje maar als “woonboerderij”.
- Koekoekstraote 1 en 3: Bleef woning, de smederieje raakte buten gebruuk nao het uut de tied raken van Harrie Besseling (de smid). T’s wel een beeldbepalend gebouw (‘n smederieje zo at t'r vrogger völle waarn).
- Tussen Koekoekstraote 3 en 5, ongeveer waor noe de sloot de weg kruust, was vrogger een krengenputte ( kadaverput). Hier mossen dooie beeste in elegd wodden as ze d'r in konnen. Völle peerde wollen hier niet langes , of met moeite, deur de liekloch die d'r hing en zeker niet as t'r een dood beest lag!
- Koekoekstraote 5: Vrogger ‘n boerderieje zonder ligboxenstal, wel met völle varkens veur die tied. 't Is noe een groot timmerbedrief (Besseling). Boerderieje en schuure bunt noe woningen 5 en 5a.
- Koekoekstraote 7: In 2002 gestopt en nao Ost-Friesland verplaatst. Olde boerderieje blif woonhuus, olde schuure vebouwd tot seniorenhuus en de stallen via rood veur rood regeling naor ‘n nieuw woonhuus (7, 7a en 7b).
- Koekoekstraote 9: Nao ‘t stoppen is ‘t achterhuus vergroot en dubbel bewoond.
- Koekoekstraote 11: ‘t eerste bedrief wat stoppen, al jaoren ‘n woonhuus.
- Koekoekstraote 13: In 2016 estopt met melken, noe akkerland. In de oorlog af ebrand deur ‘t neerstorten van ‘n V1.
- Koekoekstraote 2: Hier wonen Tinus, he hef nog effen in een kleine Jappie tank emolken nao een paar jaor isse estopt. He wodden te old. Toen hé uit de tied raken is 't huus verbouwd tut woning.
- Koekoekstraote 4: De Jansens woont hier, schoemaker, personeelslid ABTB en boer. Schoenmaken werd estopt toen Anton old wodden, en estopt met melken toen de tank kwam denk ik. Noe woonhuus met meugelijkheid tut dubbele bewoning.
- Koekoekstraote 15: De enige melkende boer an de straote die nog over is, Van Til. Nao estopt met de varkens wodden de ligboxenstal gerenoveerd en uut ebreid um de NH3 rechten van de varkens te behollen. Hoppeluk lukt dit in disse onzekere tieje anders bunne wie de laatste melkende boer ok nog kwiet an de straote.
- Koekoekstraote 17: Dit bedrief stopte en wodden verkog. De ligboxenstal wodden af ebrokken en het woonhuus uut ebreid. Wieter wudt ‘t steeds meer een landgoed (De Russer?).
- Koekoekstraote 6: Timmerman en boer. Deur de hoge leeftied is 't timmerbedrief en de boerderieje estopt. Woonhuus is lange tied dubbel bewoond gewes. Noe enkel nog deur de kleindochter van de timmerman.
- Koekoekstraote 19: Deur gebrek an opvolging is dit melkvee- en zeugenbedrief estopt. De bewoners bunt blieven wonen in disse dubbele woning. De grond is gedeeltelijk in natuurbeheer.
- Koekoekstraote 8: Disse boer hef nog een tied in de tank emolken. De reden van stoppen is denk ik meer interesse in andere dinge dan melken. 't Huus is woning ebleven en daor isse blieven wonen en wieter bedriefsruumte veur andere dinge.
- Koekoekstraote 10: Deur uut de tied raken van de boer is 't bedrief estopt. 't Is toen ekog deur een grote kippenboer die 't er 40.000 kippen ging hollen en ok nog wat beeste hef ehad. Deur faillissement mossen ze stoppen. Met de kippen is een werknemmer wieter egaon. Noe is 't een woonhuus. De hökke bunt af ebrokken en d'r bunt 2 huze veur in de plaatse ekommen die de uutweg nao de Boshuusweg hebt.
- Koekoekstraote 12: Dit huus is ontstaon as bedriefswoning van 't kippenbedrief. Noe verbouwd tut dubbel woonhuus 12 en 12a.
- Koekoekstraote 21: Deur 't verplaatsen van 't bedrief naor de Okhorstweg en 't in “natuur” brengen van de meeste grond is Koekoekstraote 21 um enummerd nao 21a en is deur rood veur rood regeling is t’r un nieuw huus ontstaon met nummer 21.
- Koekoekstraote 23: Nao 't uut de tied raken van voorlichter/boer Wuestenenk is 't bedrief al snel estopt met melken. Toen de boerin ok uut de tied raken is alles estopt en hef natuurmonumenten 't in verhuur as woonhuus.
In de crises tied ( umstreeks 2010) stonnen d'r een aantal huze leug. Veur mien zelf heb ik dat altied vervelend evonnen. Noe bunt alle huze wear bewoond deur nieuwe bewoners en dat gif wear een compleet gevuul. Iedere nieje bewoner dut op zin eigen wieze met en breg nieje ideeën met. Dat gif wear nieje discussies en eigenlijk vin ik dat ok wel weer leuk. Hoppelijk blif 't veur onze enige melkende boer meugelijk um zin bedrief te blieven uutoefenen in disse snel veranderende tied en blif ONZE straote een levendige harmonieuze straote en wat mien betref altied een betje apart!!