Weurum heb ik z'n hekkel an wilgenköppe heb!

Deur Wim Regelink van 't Schoolmeister

Ik vraoge mien wel is af weurum ik zo'n hekkel an wilgenköppe hebbe. As wie aans langs loopt of fietst, waor net een riege wilgen epot bunt, vin ik dat eigenlijk bes mooi veural wanneer ze een jaor of twee old bunt. Ik denke dat de oorzaak in 't verleden lig.

De wilge was vrogger een waerdevolle boom veur boeren, net as de peppel en ander holt wat ston in de stroken boeren gerief holt. Mor low eers de wilgenköppe bie de kop nemmen. As ‘t winter wodden en de knollen waer'n van 't land dan waeren de wilgenköppe an de beurte, ‘t haor mos t'r af. Iedere vief jaor  waarn d'r een aantal an de beurte en dat waarn d'r heel wat bie ons. Ut hele land van ons was umringt met beume waorvan de meesten wilgen waarn, maor ok peppels en eiken en ok wel hier en daor een esse. Wanneer de wilgen ekneut mossen wodden ging mien vader en opa met de kleine laere en de handbiele de weije in.

Ut was bes een geveurlijk wark, as ie ze niet eers rondumme hen insloegen konnen ze scheuren en oe smerig deur ut gezichte schrapen. Leien ze op de grond dan mossen eers de ziedtekke d'r af, dat was vake jongens werk, met de handbiele of de hiepe. Altied van oe af slaon was 't eerste wa'j learen. De dikke takken wodden op een hoop bie mekare egooid um later met paerd en wagen naor huus ebrach te wodden um daor op een groteren hoop egooid te wodden. Ik hebbe nog met emaakt dat de kleinere tekke bie mekare an een bösse wodden ebonnen um an een bosmiete ezet te wodden, um later in de fenuuspot as brandstof te gebruken um 't water veur de wasse heite te maken of um jappels veur de varkens te kokken. Of dat in de zelfde fenuuspot gebeuren wet ik niet. Ok wodden d’r wel is wat van disse takkenbusse verkoch an bakkers um de oven met te stokken. Toen d'r zelf brood wodden ebakken, wodden de oven ok met disse busse heite emaakt.  Wat t'r dan nog overblif wodden op een hoop egooit en met Paosen an estokken. De dikke tekke die in huus op een hoop egooid waarn wodden in de winter ezaagd. Eers wodden d'r een stuk van umsgevear 1.75 meter af ezaagd wat as rikkespos bie ut vrochten ebruukt wodden, en de rest wodden kachelholt. Dit holt wodden in de holtlooze epakt, as die tenminste leug was, anders mos dat later gebeur'n en mos ie dat rotholt nog een keer in de hande nemmen.

De rikkenspöste wodden in de grond eslagen en hier wodden de draod bie 't vrochten an emaakt. Volgens mien bunt hier al die wilgenköppe van ekommen. As ze wottel schotten bleven ze langer staon. Later kwammen hier de carbeleum pöste veur in de plaatse, maor die bunt ok al wear verbooj'n naor ik meene. Dus de wilgen bunt niet veur de mooi'jugheid e'pot mor ze waarn neudig. Mien opa had ok nog de gewoonte um de dunne tekskes met 't handbieltje an stukskus te slaon die dan as anmaak höltjes gebruukt wodden. De pöste die in de grond eslagen waarn, waarn nao 4 á 5 jaor kapot, dan mos t'r een niej'n in, den olden was wear brandholt!

Het andere holt was ok wat weart, eikenholt wodden as timmerholt gebruukt, gebinten, kozienen en ok bargroej'n al waarn die boereneiken daor vake niet reg genog veur. Disse mossen vaeke uit de busse van bieveurbeeld Hackfort kommen. Peppels waren ut spaorpötje van de boeren. Ie mossen een bepaald soort hemm'n (witte peppels) die hard greuien, met 20 jaor mossen ze goed wean. Dit had ok wel met de nattigheid van de grond te maken. Wie hadden een waterkolk waor gekneute witte peppels in stonnen waorvan één keer in de vief of zes jaor ut haor van vekoch wodden as peppelen potten (plantgoed). De essen greuien langzaam en het holt wodden völle gebruikt veur ut maken van wat wie zei'jen “trekkluppels” een stuk holt waor de peerde de warktuuge an veuruut trokken. Ok bessem- en grepestel'n wodden van essen emaakt, maor ok 't holt van hazelaar en de els wodden daorveur gebruukt.

Nao 't hakken met de biele kwam de trekzaage en de boogzaage met van die smerige puntige tande en toen…. HOERA.. de motorzaage. En zelfs de hydrauliek begon te helpen um de tekke d'r af te knippen met de bak van een graafmachine en toen wodden de hiepe ok nog vervangen deur de takkenscheare! En wat gebeurn d'r toen? De wilgen waarn niet meer neudig, de pöste waarn niet meer neudig, de beume stonnen in de weage, brandholt was ok niet meer neudig want d'r waarn kaolen en öllie en net noe ut allemaole völle makkelijker geat! De beume ie hadden d'r ok egaal las van, ze staot in de weage en de beeste staot t'r ok egaal onder te driet'n. Weg t'r met! Wat een geluk dat t'r motorzagen waar'n. In de gauwigheid waar'n ze weg en met een betje hulpe van de ruilverkaveling die ze netjes onder de grond werk'n. Wel een betje diepe want anders kwam ie d'r met de ploeg op met 't bouwen of ze kwamm'n wear naor baoven. Noe  ko'j wear een fatsoenlijke gressnee verbouw'n, dat hadd'n die rot wilgen egaal tegen ewarkt.

Veur de boeren hadd'n de wilgenköppe af edaen, maor de nieuwe bewoners van ‘t buutengebied, die t'r steeds maer kwamm'n wonen, vonn'n ze mooi en zatt'n ze op peceels grenzen. En zo bunt de wilgenköppe wear terugge in 't Achterhoekse landschap.

Maor weurum heb ik noe z'n hekkel an die knotwilgen? Umdat ie d’r altied met an ut wark waar'n of moss'n. As jungske mog ik met nao 't land, Grolse hansen an en een dasse um de oorne. Wannear ik 't kold hadde mog ik naor huus, opa brach mien weg want ik brullen van de kolde hande. Maor dat wodden steeds minner ie mogg'n niet nao huus, nee ie moss'n mee de weije in. En egaal was ie met dat rot holt an ut sleppen. Wol ie net een boek laezen, mos ie waer met dat holt te gange. En daor heel ‘t niet met op, nee zaoterdags moss'n de cocosmatten uit de kökken want daor mos edweild wodd'n, dan was ut: “Wim wil ie effen holt halen?” Mien mooder bedoel'n dan:”Wim ie mot effen holt halen.” En daor begon dat gesjauw met dat rotholt wear en kon ik de holtbak onder de kaste in de hook wear vol pakken. Eers de benne in holtlooze vol pakk'n en dan wear uutpakk'n in de holtbak.

Toen wie in 1970 ‘t huus verbouwd hebt wol mien vrouw ok een open haert. Ik zegge: “Ie kun 't wel doen maor ik haal oe gin höltje an. Za’k nog een kear met dat rotholt begin'n.”

En dus heb ik egaal nog een haat-leefde verholding met wilgenköppe. In mien herinnering was t’r trouwens nog wel wat nuttigs met wilgenköppe. De binnenkante van olde uut mekaere escheurde wilgen wodden gebruukt um bloemen in te potten. Niet dat dit völle gebeuren mor de clivia zol toch ok wel een kear verpot motten wodden. En ik kan mien niet herinneren dat t'r potgrond in zekke was. Toen dat kwam waar'n ze ok daor niet langer maer veur neudig.