De krengenputte (of in ABN de kadaverput)

Vrogger was ter an de Koekoekstraote een krengenputte. Halverweege de Oelensteege (koekoekstraat 1 tot 13) waor noe de sloot onder de weg deur geet was e ongeveer. Ut was niet de enigsten in de gemeente, d’r waren der meer mor ik wet ’t niet zeker woar. Ik dachte in de Kempe en ok in Leesten an de Dennendiek  bie Kapper/Lammers  toen nog zandweg. Later heuren ik dat t’r an de Lankhorsterstroate bie de Polweg ok ene was ewes.

Wim Regelink van ’t Schoolmeister

Hoe zag z’n putte d’r noe uut? Ut was een betonnen ring 3 meter deursnee met een holten dekkel, met an de achterkante een poal woar de dekkel tegen leunen at te lus was. Een dooie koe of peerd lag d’r meestal neus. Andere dieren lagen er in. Hoe het ophalen geregeld was wet ik niet, niet met de telefoon denk ik, want die was t’r nog niet of weinig. Misschien twee keer in de wekke langskommen... Ut opgeven van een kadaver mos later denk ik bie de gemeente, in ons geval in Warnsveld. Vulle kadavers waren er toen ok nog niet. D’r waren natuurlijk vulle minder beeste as tegenwoordig. Mor vaake werden ze ok eslacht  veur dat ze dood gingen. Ie kent toch ut gezegde ok wel: “At ‘n boer een kippe et, is de kippe of de boer ziek.” Ok werd vaker een koe of varken nog eslacht op ’t slachthuis in Zutphen en dan verkoch via de vrie banke, wat inhield dat ’t vleis niet met vulle kilo’s op een één plaatse terechte kwam. Zo was de gelegenheid um veur weinig geld ok vleis te etten.

Mor z’n putte was onhygiënisch zo an de weg. Hunde en katten en ander ongedierte konnen d’r bie. Kadavers werden toen bie huus op ehaalt. Wat ik mie nog herinner is dat van koeien altijd een oor af esneen werd om te onder zeuken op  mildvuur.  De dooie beeste werden toen an emeld bie ut slachthuus in Zutphen. Die sturen d’r ok ene um ’t oor af te snieen.

Uut diergezonheids oogpunt mog ter niet meer bie huus op ehaalt wodden en mos ’t kadaver weer an de open bare weg liggen bie de oprit naar de boerenplaatse, maar noen afgedekt met een kadaver kap tegen het vieze gezicht en beschermt tegen hunde en katten.

Bie ons kwam altied een meneer uut Winterswiek met de krengewagen de kadavers an huis ophalen. Mien vader gaf um dan altied een sigare en dat gebeuren overal noa ik wel heuren. Toen ik boer wodden dach ik as anti roker, dat doe ik niet meer dat roken mot mor is ophollen. Mor he vroeg ter wel noa. “Van oe vader kreeg altied een sigare dat moi blieven doen.” En geliek hatte want met een handtakel ut kadaver in de wagen hijsen en dan in de wagen de lusse d’r afhalen was geen prettig werkje woar ie bes wat lekkerre sigarenloch bie gebruken konnen! Noe geet alles wel wat makkelijker, maor een leuk werkje is het nog niet. Dat oor afsnien gebeurt niet meer. Mildvuur is niet meer. Mor vrogger werden d’r ok vake kadavers in de grond estopt. Toen met de ruilverkaveling sloten egraven en vergraven werden bunt t’r nog enige gevallen van miltvuur ewes. De sporen waren in de grond goed ebleven en an de oppervlakte toch nog enige dieren besmet. Ik weet dat mijn vader in die tijd in de buurte  een koe uut de stal hielp sleppen, veur noodslachting, die ook miltvuur verdacht was. Hij hef alle kleren, klompen de hele mikmak verbrand.  Zichzelf helemaal gewassen en ontsmet met een of ander  stinkend goedje (creoline?). Eigenlijk een beetje in paniek volgens mie,  want de angst zat er goed in. Alles is wel goed gegaan. Reden van paniek was, de hals was deur esneen voor verbloeding in de stal en het bloed was de stal deur elopen. Later deden ze dat ook niet meer in de stal.

De putte an de Koekoekstraote was veur sommige peerde ok een hindernis. Ze wollen d’r niet langes. Hoe dat kwam wet ik niet, mor ’t zol kunnen dat t’r een kadaverloch hing en dat ze daor van nature bange veur waarn. Manges mos de voerman d’r af en ‘t peerd bie de kop pakken en um d’r langs leiden. Dat zal bie andere putten ok wel zo ween ewest.