“Hoog water? Och ak de de tabak nog mor dreuge
kan hollen in de tesse vult ut nog wel met!”
Deur Dik Borgman
At ‘t water in de Issel en de beaken die ‘t binnenwater anvoert begint te stijgen, dech menige olde boer an vrogger tieden en kik nao de waterstanden op teletekst. Vrogger toen der nog gin televisie was luusteren ze ’s margens um 10 uur nao de radio. Dan gaf Rijkswaterstaat de waterstanden op de Rijn in Duitsland en z’n ziedrivieren deur.
As de Rijn in Keulen 7.40 m angaf en der was boven Keulen ok nog een flinke was dan begonnen boeren en burgers in ‘t buitengebied maatregelen te treffen. Ze wissen dat bie disse stand en hoger de Boakse overlaat in warking trad. Dat hiel in dat het water tussen café Den Elter en café De Grune Jager over de diek kwam. ‘t Duurden 3 dage veur dat ‘t water van Keulen hier was. De diek van de Baokse bekke was berekend op een stand van 7 meter in Keulen dus den begon al wat eerder te lopen naor de boerderiën. Dan wodden aken en roeiboten uut de schure ehaald en nao ekekken. In ‘t ergste geval mos de timmerman nog kommen um de naoje in de boot te pekken met warme pek um de boot weer dichte te kriegen. Dan wodden de lange staken an de pöste ebonnen bie de hekkensgaten of op plaatsen waor de draoden waren weg ehaald. Dat waren de baokens waor ze met de aak tussen deur varen konnen! Der wodden zo vulle meugelijk voer veur ‘t vee binnen ehaald of bie huus op een bult ezet. Dan kon ‘t water kommen.
As de was in Keulen per dag hoge was dan kwam der in ens veule water .’t Kon dan gebeuren dat a’j savonds naor bedde gingen niks gin water was en a’j de anderen margen opstonnen alles blank ston. Der wodden dan een meutje (pijlstokske) buuten ezet in ‘t water, dan koj mooi zien hoevolle ‘t water ewassen was. Al naor gelang de heugte van ’t water, bekek men hoe de melk naor de botterfabriek kwam. At ‘t zo hoge was dat ‘t met de wagen niet kon, werden de bussen in de aak ezet en weg ebracht naor een plaatse waor de melkboer met peerd en wagen nog wel kommen kon. Dat was niet altied onze eigen melkboer want die zat zelf ok in het water. Moar an ‘t begin van de Hackvoortse diek (achter in de Koekoekstraote) wodden het zo hoge daor kwam gin water en koj altied de melkbussen kwiet. Der mos brood en winkelwaar ehaald wodden en meal en koeken veur ‘t vee. Alles met de boot!
At ter ene ut de tied raken mos ok de begravenis deur gaon. De liek kiste werd in de boot ezet en gin nao de karke of karkhof. In geval van ziekte of geboorte mos ok de dokter of vroedvrouw met de boot ehaald wodden. Slachterieë wodden uut esteld, allene in de oorlog koj rustig slachten. Ie hadden dan gin las van de moffen of de contrôleurs en andere foute lieden. De slachter mos dan wel met de boot ehaald en ebracht wodden. Zondags was ‘t de gewoonte um met een stuk of wat boten naor De Grune Jager te varen. Meestal ‘t jonge volk. ‘t Was heel raar mor bijna niemand kon zwemmen, ‘t was dan ook zaak um niet overboord te slaon. Ie heurde nog al ens van ongelukken die net goed afliepen. Ie mossen ok oppassen daj niet vaste kwammen te zitten met de boot op een hekkenspos of een wilgenkop. Ze nammen ok welles een harmonica met in de boot, dat klonk zo mooi over ‘t water.
In die tied hai ok ramptoeristen mor die numen ze toen anders, die kwammen kieken nao ‘t hoge water en vroegen an de boeren of ze dat water niet erg vonnen. Och zei mien vader dan: “Ak de tabak nog mor dreuge kan hollen in de tesse vult ut nog wel met!”
Volgens mien moder kregen de kearls dan allemaol streupersbloed
Deur Wim Regelink van ‘t Schoolmeister
In Vierakker waarn nogal wat hoge kampen, fretterskamp en schoolmeisterskamp, de kamp van de “Vliege”. Deze bleven vake dreuge, zelf in 1926 nog. Hier trokken de hazen hen. Volgens mien môder werden de kearls dan helemaal gek en kregen ze in ens allemoal streupersbloed. Dee hazen mossen evangen worden en de panne in. Mien moder vertellen ok dat die kearls halsbrekkende toeren uuthaaldén met de aak en dat gin ene van die kearls eigenlijk zwemmen kon, zo as Dik hierveur ok al vertellen. Ze was altied blie dat ‘t water weer zakken! Tegenswoordig moi de dierenambulance bellen en de hazen vangen en op een dreug stuk weer uutzetten. Of ze voer brengen.
De mangel- en jappelkoelen mossen op een bult emaakt wodden anders verrotten ze. Ok in de stal werden de beeste hoge ezet, meestal op takkebusse. De mes zal wel nao buiten edreven ween. Hoe ‘t met de mensen ging hek nooit eheurd, wel dat een buurman had e zeg: “Met ‘t plasje ging ‘t nog wel, mor de drol bleef zo lange drieven!”
Ik denke dat ‘t met de huuze nog wel met evallen is in Vierakker, want die staot aardig op een bult en ze zult mekare wel e holpen hebben at ze niet an ‘t streupen waren. Um ons huus stonnen de leage stukken ok vake onder water. Dat water kwam dan niet rechtstreeks van de Iessel af zo aj zollen verwachten, nee mien vader vertellen altied dat de Vierakkerse laoke dan de vekeerde kante uut liep, wat in hiel dat het water deur de leagere stukken, waor de laoke deur liep, Vierakker in stromen.
Op de foto hieronder keuj zien hoe boeren uut Vierakker de melk met de aak (‘n holten boot die de meeste boeren wel hadden) nao ‘t ende van de Koekoekstraote brachen bie De Snippe. Vandaor ging de melk met peerd en wagen naor de botterfabriek in Vodden.
De namen van de kearls in aak 1 bunt van links af: Hent Schoenaker, Bertus Lebbink, Driekus Loman, met melkbus Drikus Borgman. Aak 2: G. Leemkuil, J. Loman. Aak 3: Tinus Smallegoor (Tinus oom van de Russer was een soort wonderdokter bie de beeste vooral bie verlossingen), Derk Groot Obbink.
Over de namen is iedereen ‘t niet altied ens , maor den met de melkbusse in de hande is Drikus Borgman nao mien moder zei want dat was een oom van eur! De foto zol emaakt wean deur een freule van Hackfort. Mor Jan Rossel (archief Zutphen) betwiefelt dat, want de foto zit op een achtergrond van fotograaf Brincker uut Zutphen.
